1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

Uczeń z zaburzeniami - artykuł

 

UCZEŃ Z ZABURZENIAMI ZE SPEKTRUM AUTYZMU

W SPOŁECZNOŚCI SZKOLNEJ

autor: Alicja Wróblewska – Wypych

 

Najbardziej obrazowo sytuację dziecka autystycznego wśród pełnosprawnych rówieśników można przedstawić w postaci człowieka, który odwiedził egzotyczną wyspę - obcojęzyczną, o innym klimacie i kulturze.

Taki obraz dokładnie odpowiada trzem głównym problemom funkcjonalnym autystycznego dziecka. Po pierwsze, problemom z komunikacją werbalną, po drugie zaburzeniom w obrębie zmysłów, a po trzecie dysfunkcjom w sferze społecznej.

Przyjrzyjmy się pierwszej grupie – problemom z komunikacją werbalną. Ogólnie rzecz ujmując, każde dziecko autystyczne ma problemy z komunikacją werbalną. Dziecko z autyzmem albo w ogóle nie używa mowy, albo używa jej w sposób specyficzny. Jego mowa często jest niekomunikatywna. Bardzo częstym zjawiskiem są echolalie, czyli zakłócenia mowy polegające na powtarzaniu fragmentów wypowiedzi innych osób, piosenek, reklam telewizyjnych, wierszy lub innych tekstów w postaci niezmienionej. Jest to rodzaj odtwarzania słów i tekstów dokładnie tak, jak zostały usłyszane przez autystę. Na przykład na pytanie: jak masz na imię autysta może odpowiedzieć: jak masz na imię. Powtarza on pytanie, zamiast na nie odpowiedzieć. Jest to rodzaj echolalii natychmiastowej. Może pojawić się także echolalia odroczona. Przykładem jest tu wypowiedź: nie mam już siły do ciebie-powiedział tato, gdy zbiłem lustro w dużym pokoju. Autysta cytuje dokładnie to, co usłyszał, chociaż dana sytuacja nie ma związku z tymi słowami. Zdarza się także, że w sytuacji zdenerwowania, czasami, autyści cytują fragmenty książek lub reklam telewizyjnych. Mowa autystów jest typowa dla autyzmu, ale jest nietypowa w porównaniu z komunikacją werbalną ich rówieśników. Jeśli już autysta używa mowy, wówczas i tak nie jest to tradycyjna komunikacja, ponieważ komunikuje się on bardzo schematycznie. Brak w jego mowie adekwatnej intonacji, emocjonalności lub posługuje się nietypową gramatyką. Są to problemy wpisane w funkcjomnowanie autystycznego dziecka. Z moich obserwacji i przemyśleń nad tą kwestią wynika, iż sposób komunikacji werbalnej dziecka autystycznego jest jakby konsekwencją tego, jak on sam odbiera mowę innych osób. Znaczy to, że słyszy ją tak zmienioną, iż najczęściej jest dla niego niezrozumiała i męcząca.

Drugi główny aspekt zaburzeń autystycznych koncenrtuje się wokół zaburzeń sensorycznych. Abstrachując w tym momencie od rodzaju indywidualnych problemów, można stwierdzić ogólnie, iż każde dziecko autystyczne ma kłopoty z odbiorem i przetwarzaniem doznań zmysłowych. Mogą to być nadwrażliwości, zbyt mała wrażliwość lub biały szum. Powodują one dziwne, nietypowe zachowania, zaskakujące i niezrozumiałe dla otoczenia. Z moich obserwacji wynika, że pozornie nieprzewidywalne reakcje dziecka z autyzmem mają swoją prawidłowość, ale potrzeba czasu i analizy funkcjonalnej, by je przewidzieć i okiełznać. Dzieci z autyzmem najczęściej są nadwrażliwe w obrębie słuchu i dotyku. To powoduje, iż nie chcą być głaskane, dotykane, męczą ich ubrania, często zatykają uszy albo

izolują się. Autystyczny chłopiec w swojej poezji wymownie napisał o tym problemie: „Nie ma spokoju ani chwili! Wrażenia wciąż oko i ucho meczą. I wtedy właśnie tracę odwagę, a życie staje się udręką.” Dlatego autystyczne dzieci często potrzebują odpoczynku, zmniejszenia ilości tych bodźców w swoim otoczeniu oraz zapewnienia im momentów izolacji i wyciszenia.

Trzecim istotnym problemem w funkcjonowaniu dzieci z autyzmem są interakcje społeczne. Często mówi się o normach i zasadach społecznych, a psychologia przedstawia wiele mechanizmów regulujących zachowanie człowieka. W gruncie rzeczy jednak sfera społeczna jest sferą dynamiczną, zmienną i spontaniczną. Ludzie reagują na te same sytuacje różnie w zależności od samopoczucia i indywidualnych przeżyć emocjonalnych. Mimo ustalonych zasad w danym społeczeńswie zachowania ludzi są trudne do przewidzenia i są dalekie od schematyzmu. A schematyzmu właśnie oczekują i potrzebują autyści. Autyści są w stanie opanować normy społeczne grupy i działać według nich, jednak zachowują tak duży schematyzm w ich przestrzeganiu, że ich działanie społeczne wygląda sztucznie i nienaturalnie. Oczekują oni także bezwzględnego i dokładnego przestrzegania ustalonych zasad przez inne osóby. W razie, gdy to zostaje zakłócone, denerwują się. Z tego powodu może pojawić się autoagresja i agresja. Rówieśnikom z reguły to też się nie podoba, ponieważ autysta pilnuje ich jak żandarm. Dodatkowo sfera poczucia humoru jest zazwyczaj autystom obca. Interakcje społeczne z autystami są więc bardzo problematyczne. Isnieje jeszcze jeden aspekt tego problemu, o którym Dietmar Zoller, autystyczny chłopiec, napisał: „Ludzie maskują się i uważają że są w stanie skrywać swoje uczucia. Przenikam te pozory. Dlatego czasami wolę być sam. Ludzie są tacy męczący.” Mimo iż często określa się ludzi z autyzem jako pozbawionych empatii, nie potrafiących odczuwać i odbierać uczuć, zimnych, uważam, że jest inaczej. Moim zdaniem, są oni właśnie zbyt empatyczni i bardzo wrażliwi emocjonalne. Dlatego nadmiar odczuć powoduje zamknięcie się w  sobie i unikanie interakcji społecznych.

Odnosząc się do metafory z wyspą: obcojęzyczność na wyspie to – problemy z komunikacją werbalną. Nietypowy klimat to – zaburzenia sensoryczne, a inna kultura to problemy społeczne.

Opowiem zatem o podróży na nieznaną, egzotyczną wyspę naszego autystycznego dziecka, która może być owocną przygodą, pomóc temu dziecku i osobom, które go poznają. To optymistyczna wizja, która może się urzeczywistnić.

Wyobraźmy sobie, empatycznie postarajmy sie zrozumieć ową sytuację. Człowiek przybywa na nieznaną wyspę. Nie rozumie mowy tubylców. Mówią długimi zdaniami. Dużo niezrozumiałych słów. Zwracają się do niego. Pytają o coś, a on nie rozumie tych słów. Jakieś pojedyncze słowa kojarzy, ale cała reszta słów utrudnia zrozumienie. Oni mówią coraz więcej i głośniej, żeby zrozumiał, co tworzy jeszcze większy problem. W końcu zatyka uszy i przestaje słuchać. Oby nie zaczął krzyczeć z bezradności. Dodatkowo klimat: gorący, a czasami kwaśne deszcze. To męczące dla organizmu. Dekoncentruje się przez te doznania. Pojawia się lęk i chęć ucieczki. A na pewno utrudnia poznanie spokojnej wyspy. Za dużo naraz. Szelest, gwar, to męczące. Dodatkowo mieszkańcy wyspy mają swoje zwyczaje, normy postepowania, trzeba się w nich odnaleźć, a nie zawsze są jasne i oczywiste. Ogólnie człowiek na wyspie czuje się zagubiony. Jest tam sam, a większość ludzi jest inna niż on. Ale wszystko się ułoży, kiedy będzie przy nim przewodnik – pedagog specjalny – nauczyciel wspomagający, który rozumie jego inność, wskaże mu drogę i umiejętnie nauczy nowego świata. Z czasem, nie od razu, i z pomocą będzie coraz lepiej. A pewnego dnia będzie się czuł jak u siebie i chętnie zostanie na wyspie zwanej „Naszą normalnością“

Jeśli tylko dasz mi odwagę i siłę, wszystko będzie dobrze, a co złe – przeminie.” Dietmar Zoller – chłopiec ze spektrum autyzmu.

Bibliografia:

1) Zoller D.: Gdybym mógł z wami rozmawiać..., Warszawa 1994, Fundacja Synapsis.

(Fragment wykładu, który został przygotowany jako odczyt na Konferencje z zakresu Pedagogiki Włączającej.)

Światowy Dzień Wiedzy na Temat Autyzmu

072 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Wiedzy na Temat Autyzmu. Dzień ten rozpoczyna w Stanach Zjednoczonych, ale także w Polsce, Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu, który ma zwrócić uwagę społeczeństwa na problemy i potrzeby osób z autyzmem. Jednym z wydarzeń towarzyszących obchodom 2 kwietnia jest ogólnoświatowa akcja „Light It Up Blue" w Polsce pod hasłem „Na niebiesko dla autyzmu".
Nasza szkoła już po raz kolejny przystąpiła do tej akcji. W miesiącu kwietniu w klasach zostały przeprowadzone zajęcia przybliżające świat osób z autyzmem i zespołem Aspergera. Uczniowie wykonywali plakaty, prace plastyczne oraz została przygotowana  gazetka informacyjna, z której rodzice mogli się dowiedzieć o instytucjach organizujących w  miesiącu kwietniu bezpłatne spotkania z ekspertami oraz gdzie w naszym mieście są instytucję zajmujące się terapią osób z autyzmem.
Jesteśmy szkołą, w której uczą się dzieci autystyczne, dlatego ten temat nie jest nam obcy.
- Nie bądź zielony w temacie autyzmu! - zachęca Bartek Topa - aktor, który 5 lat temu wziął udział w kampanii społecznej dotyczącej zaburzeń ze spektrum autyzmu. Nasza społeczność szkolna dnia 03.04.2017r.  przestała być zielona w temacie autyzmu i „zaświeciła na niebiesko”(wszyscy ubrali się na niebiesko). W akcję włączyli się uczniowie i nauczyciele oraz dyrekcja. Wszystkim serdecznie dziękujemy.

Czytaj więcej...

Lekcje o niepełnosprawności

04W grudniu oraz styczniu w klasie 1a, 2a oraz 2b przeprowadzono lekcje poświęcone problemom niepełnosprawności. Poprzez czytanie uczniom ciekawych bajek psychoedukacyjnych, nasi najmłodsi uczniowie dowiedzieli się, że nie wszyscy jesteśmy tacy sami, jednak każdy z nas jest na swój sposób wyjątkowy. Podczas zajęć wiele czasu poświęcono na  ciekawe zadania, rymowanki, kolorowanki oraz wspólne zabawy, które w naturalny sposób zainspirowały do rozmów na temat empatii, szacunku do odmienności, otwarcia na świat. Dzieci dowiedziały się również jakie są rodzaje niepełnosprawności, a także o barierach, które w życiu codziennym napotykają osoby nią dotknięte. Mamy nadzieję, że lekcje te będą jednym z kroków do zastąpienia słowa „tolerancja” słowem „akceptacja”.

Czytaj więcej...

Klasy integracyjne

klasy integracyjne w szkole - szansą dla wszystkich dzieci

„Każdy ma prawo do szczęścia
i swojego miejsca w społeczeństwie"
(M. Grzegorzewska)

Integracja jako nowa forma edukacji, jest ciągle otwartym wyzwaniem dla nauczycieli, dzieci i ich rodziców. Musimy wszyscy pamiętać, że każda istota ludzka jest na swój sposób utalentowana i niepowtarzalna, a udziałem wszystkich jest to samo człowieczeństwo.

W naszej szkole od roku szkolnego 2002/2003 funkcjonują klasy integracyjne. Stworzono w nich warunki do nauczania i wychowania dzieci zdrowych z dziećmi specjalnej troski.

Klasy integracyjne to:

  • nauka wrażliwości i wzajemnej akceptacji,
  • uczenia się i współdziałania w grupie, a nie rywalizacji,
  • wspieranie uczniów szczególnie uzdolnionych,
  • kształcenie kreatywności,
  • wspomaganie i wdrażanie do samodzielności oraz prawidłowego funkcjonowania w dorosłym życiu.

Kształcenie integracyjne wspomaga wykwalifikowana kadra specjalistów:

  • nauczyciele wspomagający,
  • psycholog,
  • pedagog,
  • logopeda,
  • nauczyciel gimnastyki korekcyjnej,
  • nauczyciel rewalidacji indywidualnej,
  • pielęgniarka szkolna.

Organizacja klasy integracyjnej:

  • Klasa liczy 15- 20 uczniów ( w tym 3 –5 uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych ).
  • W klasie pracuje 2 nauczycieli posiadających specjalistyczne przygotowanie.
  • Uczymy w oparciu o tę samą podstawę programową kształcenia ogólnego jak pozostałe klasy.
  • Program nauczania jest wzbogacony o innowacje pedagogiczne.
  • Na lekcjach pracujemy metodami aktywnymi ( drama, burza mózgów, śnieżna kula ).
  • Realizujemy programy:
  1. integrujące zespół klasowy,
  2. uczące akceptacji dla odmienności,
  3. przeciwdziałające agresji.
  • Realizujemy projekty edukacyjne.
  • Czynnie uczestniczymy w życiu szkoły oraz je współtworzymy.

Szkoła dysponuje:

  • windą zewnętrzną dla osób niepełnosprawnych,
  • podjazdem dla wózków inwalidzkich, rozsuwanymi drzwiami
  • osobną łazienką przystosowaną dla osób na wózkach inwalidzkich
  • wygodnie i nowocześnie urządzonymi klasami specjalistycznymi gabinetami
  • (logopedycznym, rewalidacyjnym, psychologa, pedagoga )
  • w pełni wyposażoną salą do gimnastyki korekcyjnej
  • dwiema salami gimnastycznymi
  • gabinetem lekarsko- pielęgniarskim
  • świetlicą zapewniającą opiekę dzieciom niepełnosprawnym
  • biblioteką, pracowniami informatycznymi z dostępem do Internetu

Odpowiedzi Rodziców na pytanie w szkolnej ankiecie: Czy decyzja o zapisaniu dziecka do klasy integracyjnej była słuszna?"

  • „Tak, chcę aby moje drugie dziecko również chodziło od kl. pierwszej do klasy integracyjnej."
  • Była to decyzja świadoma, z której jesteśmy jako rodzice bardzo zadowoleni".
  • Po wielu rozmowach ze znajomymi, których dzieci uczęszczają do tego typu klas uznałam, że warto zapisać córkę do takiej klasy."
  • „Była to decyzja w pełni świadoma i całkowicie słuszna. Klasa spełniła moje oczekiwania."
  • „Uważam, że podjęłam słuszną decyzję". Mała, integracyjna klasa otwiera dziecko, wyzbywa kompleksów. Oczywiście zależy to w dużej mierze od nauczycieli. W przypadku klasy mojego syna, założenia i cele klasy integracyjnej zostały w pełni osiągnięte. Dzieci uczą się tolerancji. Mam nadzieję, że klasy te na zawsze wpiszą się w tradycję szkoły".

Tydzień Świadomości Dysleksji

11W pierwszych dniach listopada po raz kolejny obchodziliśmy Tydzień Świadomości Dysleksji, którego głównym celem było przybliżenie społeczności szkolnej problematyki związanej ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Z tej okazji w każdej sali lekcyjnej przygotowano gazetki ścienne zawierające podstawowe informacje na temat dysleksji oraz przedstawiające postaci sławnych osób z dysleksją. Konkurs na najciekawszą gazetkę wygrały klasy Ia i Vc.
W ramach Tygodnia Świadomości Dysleksji zorganizowano także konkurs pod hasłem „Dysleksja to nie problem”. Dla klas I-III był to konkurs plastyczny- portret sławnej osoby z dysleksją, zaś w klasach IV-VI konkurs literacki związany z tematem dysleksji, trudności szkolnych.

Czytaj więcej...

XVI Opolskie Dni Osób Niepełnosprawnych

068 września odbyły się w Opolu XVI Dni Osób Niepełnosprawnych. Jak czytamy w Nowej Trybunie Opolskiej we wrześniu, w symboliczny sposób przekazuje się władze miastem osobom niepełnosprawnym .
Nowe władze, to nowy program rządowy, w którym przewidziano w tym roku: Spartakiadę sportową, jarmark, prezentację prac plastycznych wykonanych przez osoby niepełnosprawne, pokazy nowoczesnego sprzętu rehabilitacyjnego i punkty informacyjne instytucji działających na rzecz osób niepełnosprawnych.  Wszystko to mogliśmy oglądać na Placu Wolności .
Nie mogło tam zabraknąć uczniów naszej Szkoły. Wychowankowie klasy IV „a” i V „a” aktywnie uczestniczyli w tegorocznym święcie osób niepełnosprawnych. Szymon Cebula namalował dwa piękne obrazy, które wystawiono na licytację, a na scenie zaprezentowali się uczniowie klasy V, którzy w kolorowych strojach zatańczyli sambę. Obok naszych uczniów wystąpiły również Amazonki z fundacji Pruszków oraz 17-letni chłopak – wielki fan zespołu Ich Troje. To jego występ wzbudził wśród widowni wiele pozytywnych emocji. Śpiewając znane utwory Michała Wiśniewskiego porwał wszystkich do tańca. Koncert udał się, a pokaz opolskich talentów utkwił nam w pamięci na długo.
Gdy mieszkańcy Opola świetnie bawili się na Placu Wolności, część widzów przeniosła się na boisko przy PSP 21, by uczestniczyć w Spartakiadzie. Naszą szkołę w zawodach reprezentowali  uczniowie klasy IV „a”. Bawili się przy tym bardzo dobrze. Ich zdaniem konkurencje były ciekawe ( m.in. rzuty piłką do kosza, odbijanie piłeczki w czasie 30 sekund, tor przeszkód, strzały do bramki). Uczestnicy zabawy otrzymali dyplomy i złote medale.
Z uśmiechem na twarzach wrócili wszyscy do szkoły.

Czytaj więcej...